على زمانى قمشه اى
179
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
حمصى و كتاب تعليق العراق او را بزرگ مىشمرد ، وى در اين كتاب به صحت علم نجوم تصريح كرده است . « 1 » ابو الحسن مغربى ( اواخر سده 4 ق / 10 م ) ابن ابى الرجال على الكاتب الشيبانى المغربى منجّم و شاعر ، مربّى ، وزير ، رئيس ديوان رسائل ، چهارمين « اميرزيرى ، معزّ بن باديس » از زندگى آغازين او آگاهى زيادى در دست نيست ، او در فاس يا قرطبه زاده شد و در قيروان شهرت يافت ، او به دربار معزّ راه يافت و مربّى او شد ، بنى زيرى از سوى فاطميان بر افريقيه حكم مىراندند . به گزارش قفطى ، در رصد ورود شمس به صورت فلكى ميزان ( رصد دوم كوهى ) كه در 378 ق / 988 م به فرمان شرف الدوله بويهى و زير نظر ابو سهل بيژن بن رستم كوهى ، هندسهدان و ستارهشناس برجسته طبرستانى در بغداد انجام شد ، منجمى به نام ابو الحسن مغربى نيز شركت داشته است . بهنظر برخى پژوهشگران ، آن منجم همين ابن ابى الرجال بوده است ، برخى ديگر چنين چيزى را نامحتمل مىشمارند . آثار : معروفترين اثر علمى ابن ابى الرجال 1 . « كتاب البارع فى احكام النجوم » است كه بهويژه در جهان غرب شهرت عظيمى براى او به بار آورد ، در اين كتاب بسيارى از مطالب رسالههاى كهنتر دربارهء احكام نجوم بازگو شده است ، از ويژگىهاى اين كتاب نقل قطعاتى از يك منجم ناشناس به نام مستعار زرتشت است او مدعى است كه اثر زرتشت را خوانده و تحقيق و تكميل كرده
--> ( 1 ) . سيد بن طاوس ، فرج المهوم ، ص 122 ، و بعد .